«Бүгінгі күнді түсініп-түйсіну үшін де, болашақтың дидарын көзге елестету үшін де кешегі кезеңге көз жіберуіміз керек».
Н. А. Назарбаев
Басты бет » Қазақстан тарихы » Ежелгі Қазақстан » Қазақстан аумағындағы тайпалар одағы және ежелгі мемлекеттер

Қазақстан аумағындағы тайпалар одағы және ежелгі мемлекеттер

Қаңлылардың әлемдік өркениетке қосқан өзіндік үлесі бар. Ертедегі шумерлерді кенгірлер-қаңлылар деп атаған.
Ғұндар, хундар – ежелгі дәуірдегі тайпалар одағы, түркі халықтарының арғы тегі. Біздің заманымыздан бұрынғы 1-мыңжылдықта қалыптасқан. 
Қола дәуіріндегі бақташы тайпалар б.з.б. 1-мыңжылдықтың басында қоғамдық құрылымның ескі рулық түрін алмастырды.
Б.э.д. 1 мыңжылдықта Қазақстан және Орта Азияны мекендеген сақ тайпалары темірден заттар жасауды меңгерді. Олардың тайпалық одақтары массагеттер, исседондар, аландар, каспийшілер, сарматтардан тұрған
Сақтар — ерте темір дәуірінде Қазақстан, Таулы Алтай, Орта Азия, Солт. Үндістан, Ауғанстан өлкелерін мекендеген тайпаларға байланысты көне дәуірден жеткен жазба деректер арқылы танымал жалпылама атау.
Герадоттың айтуынша: «Сақ-скиф тайпалары, бастарына тығыз киізден істелінген төбесі шошақ бөрік киген. Олар садақ, қысқа семсер және айбалтамен қаруланған. Тамаша атқыш жауынгерлер болған.
Үйсін – қазақ халқының қалыптасуына негіз болған ежелгі түркі тайпаларының бірі. Ежелгі қытай жазбаларында үйсін атауы б.з.б. 2 ғасырдан бастап кездеседі.
Іле аңғарындағы қоныстар мен қорымдарды қазу үйсіндердің тұрғын жайларының сипатын елестетуге, еңбек құралдары мен қаруларын білуге мүмкіндік туғызды. Үйсін мәдениеті жеткілікті дәрежеде зерттелген.
Б.з.б. V-ІV ғасырдағы деректер бойынша, Қаңлы құлшылық мемлекетіне Әмудария мен Сырдарияның жоғарғы орта ағысындағы жерлер қараған.
Қаңлы мемлекетінің жері табиғи-климаттық және ландшафтық-географиялық көрсеткіштері жөнінен мейлінше алуан түрлі болған. Қаңлылардың шаруашылығы, саудасы мен қолөнерін географиялық орта анықтады.